Niacynamid w pielęgnacji skóry głowy

Niacynamid jest często spotykanym składnikiem kosmetyków do twarzy, ciała i skóry głowy. Jest ceniony przede wszystkim za dobre dopasowanie do nowoczesnych, lekkich formuł pielęgnacyjnych. Nie oznacza to jednak, że każdy kosmetyk z niacynamidem działa w taki sam sposób.

Znaczenie mają między innymi stężenie składnika, pozostałe elementy formuły, sposób aplikacji oraz regularność stosowania. Istotne jest również to, że większość badań nad miejscowo stosowanym niacynamidem przeprowadzono na skórze twarzy, przedramion lub innych obszarach ciała, a nie bezpośrednio na skórze głowy.

Czym jest niacynamid?

Niacynamid, nazywany również nikotynamidem, jest amidową formą witaminy B3. W składach kosmetyków oznacza się go nazwą INCI Niacinamide.

Niacynamidu nie należy utożsamiać z kwasem nikotynowym, nazywanym również niacyną. Są to związki należące do tej samej grupy witamin, ale nie są dokładnie tą samą substancją.

W kosmetykach niacynamid może występować między innymi w:

• serum do twarzy i skóry głowy,
• kremach i emulsjach,
• produktach do skóry suchej,
• kosmetykach pozostawianych na skórze bez spłukiwania,
• produktach oczyszczających.

Dlaczego niacynamid znajduje się w kosmetykach do skóry głowy?

Skóra głowy, podobnie jak skóra twarzy i ciała, posiada warstwę rogową naskórka i barierę ograniczającą nadmierną utratę wody. Może być również narażona na częste mycie, gorące powietrze suszarki, kosmetyki do stylizacji oraz warunki atmosferyczne.

Niacynamid jest wprowadzany do formuł przeznaczonych do skóry głowy jako element szerszej kompozycji pielęgnacyjnej. Nie należy jednak oceniać całego kosmetyku na podstawie samej obecności jednego składnika.

O właściwościach gotowego produktu decydują między innymi:

• pełny skład kosmetyku,
• stężenia poszczególnych składników,
• rodzaj zastosowanej bazy,
• stabilność formuły,
• sposób i częstotliwość stosowania,
• tolerancja produktu przez konkretną osobę.

Co badania mówią o niacynamidzie i barierze naskórkowej?

W badaniach laboratoryjnych i badaniach z udziałem ludzi oceniano wpływ miejscowo stosowanego niacynamidu na parametry warstwy rogowej naskórka. Część wyników wskazywała między innymi na zmiany związane z syntezą lipidów naskórkowych, ograniczeniem przeznaskórkowej utraty wody oraz poprawą wybranych parametrów suchej skóry.

Badania te dotyczyły jednak głównie skóry przedramion i innych obszarów ciała. Nie stanowią bezpośredniego dowodu, że każdy kosmetyk z niacynamidem wywoła taki sam efekt na skórze głowy.

Nie można również automatycznie przenosić właściwości badanego składnika na gotowy produkt kosmetyczny. Serum zawiera wiele substancji, które wspólnie wpływają na jego konsystencję, tolerancję i właściwości użytkowe.

Czy niacynamid nawilża skórę?

Niacynamid nie jest klasycznym humektantem takim jak gliceryna. Badania sugerują jednak, że w odpowiednio przygotowanej formule może wpływać na wybrane procesy związane z funkcjonowaniem warstwy rogowej i ograniczaniem utraty wody.

W gotowych kosmetykach często łączy się go z innymi składnikami pielęgnacyjnymi, na przykład:

• gliceryną,
• pantenolem,
• kwasem hialuronowym,
• substancjami tworzącymi lekką bazę serum.

Ostateczny efekt pielęgnacyjny zależy jednak od całej formuły, a nie wyłącznie od obecności niacynamidu.

Czy niacynamid reguluje wydzielanie sebum?

W jednym z badań oceniano kosmetyk zawierający 2% niacynamidu stosowany na skórę twarzy. W zależności od badanej grupy zaobserwowano zmiany niektórych parametrów związanych z ilością sebum.

Wyników tego badania nie należy jednak automatycznie przenosić na skórę głowy. Skóra twarzy i skóra głowy różnią się między innymi otoczeniem mieszków włosowych, sposobem pielęgnacji oraz ekspozycją na kosmetyki.

Dlatego bez badań konkretnego produktu na skórze głowy nie powinniśmy twierdzić, że kosmetyk z niacynamidem:

• normalizuje wydzielanie sebum skóry głowy,
• zapobiega przetłuszczaniu włosów,
• wydłuża czas pomiędzy myciami,
• rozwiązuje problem tłustej skóry głowy.

Czy niacynamid wspomaga wzrost włosów?

Sama obecność niacynamidu w kosmetyku nie stanowi podstawy do twierdzenia, że produkt pobudza wzrost włosów, zatrzymuje ich wypadanie albo leczy łysienie.

Istnieją badania wieloskładnikowych produktów i całych schematów pielęgnacyjnych stosowanych na skórę głowy, w których niacynamid był jednym z kilku składników. Takie wyniki nie pozwalają jednak ustalić, jaka część obserwowanego efektu wynikała właśnie z obecności niacynamidu.

W szczególności nie należy na podstawie samego składu obiecywać:

• odrastania nowych włosów,
• zahamowania łysienia,
• zwiększenia liczby mieszków włosowych,
• pobudzania cebulek włosów,
• leczenia nadmiernego wypadania.

Kosmetyk z niacynamidem może być elementem pielęgnacji skóry głowy, ale nie zastępuje diagnozy ani leczenia przyczyn wypadania włosów.

Niacynamid w kosmetyku a niacynamid jako pojedynczy składnik

Opisując kosmetyk, trzeba odróżnić wiedzę dotyczącą pojedynczego składnika od dowodów odnoszących się do gotowego produktu.

Przykładowo badanie roztworu lub kremu o określonym stężeniu niacynamidu nie dowodzi automatycznie, że każde serum zawierające ten składnik:

• działa z taką samą intensywnością,
• przyniesie identyczne rezultaty,
• będzie odpowiednie dla każdej skóry,
• powinno być stosowane z taką samą częstotliwością.

Unijne kryteria dotyczące oświadczeń kosmetycznych wskazują, że właściwości przypisywane składnikowi nie powinny sugerować identycznego działania gotowego kosmetyku, jeśli produkt jako całość nie posiada odpowiedniego uzasadnienia.

Czy miejsce niacynamidu w INCI mówi, ile jest go w kosmetyku?

Lista INCI pozwala zorientować się w kolejności zastosowanych składników, ale zazwyczaj nie podaje ich dokładnych stężeń.

Zgodnie z zasadami oznakowania kosmetyków składniki obecne w stężeniu powyżej 1% są wymieniane w kolejności malejącej według masy w momencie dodawania do produktu. Składniki obecne w stężeniu poniżej 1% mogą być wymienione w dowolnej kolejności po składnikach występujących w stężeniu wyższym niż 1%.

Oznacza to, że wysokie miejsce niacynamidu w INCI może wskazywać, że znajduje się przed wieloma innymi składnikami, ale nie pozwala samodzielnie obliczyć jego dokładnego stężenia.

Czy niacynamid jest dobrze tolerowany?

Niacynamid jest powszechnie stosowany w kosmetykach i w badaniach bezpieczeństwa był zazwyczaj dobrze tolerowany. Nie oznacza to jednak, że każdy produkt zawierający ten składnik będzie odpowiedni dla każdej osoby.

Reakcja skóry może zależeć również od:

• stężenia składnika,
• pozostałych elementów formuły,
• częstotliwości nakładania,
• stosowania kilku kosmetyków jednocześnie,
• aktualnego stanu skóry głowy,
• indywidualnej wrażliwości.

Jeżeli po zastosowaniu produktu pojawi się silne pieczenie, nasilony świąd, wysypka, obrzęk lub utrzymujące się zaczerwienienie, należy przerwać stosowanie.

Jak wprowadzić kosmetyk z niacynamidem do pielęgnacji skóry głowy?

1. Przeczytaj instrukcję konkretnego produktu.
2. Nie zwiększaj samodzielnie zalecanej ilości.
3. Nakładaj kosmetyk bezpośrednio na skórę, a nie tylko na włosy.
4. Wprowadzaj jeden nowy produkt naraz.
5. Obserwuj skórę przez kolejne aplikacje.
6. Przerwij stosowanie w przypadku wyraźnej niepożądanej reakcji.

Techniczny sposób aplikacji opisaliśmy w poradniku: Jak nakładać serum do skóry głowy pipetą?

Informacje o częstotliwości znajdziesz również w artykule: Jak często stosować serum do skóry głowy?

Czy można łączyć niacynamid z innymi składnikami?

Niacynamid jest stosowany w kosmetykach razem z wieloma innymi składnikami pielęgnacyjnymi. Nie oznacza to jednak, że warto samodzielnie mieszać ze sobą kilka gotowych serum albo dodawać czysty składnik do kosmetyku.

Profesjonalnie przygotowana formuła uwzględnia między innymi:

• stężenia składników,
• pH produktu,
• stabilność mieszaniny,
• system konserwujący,
• sposób aplikacji,
• bezpieczeństwo gotowego kosmetyku.

Stosowanie kilku produktów warstwowo może również zwiększyć uczucie obciążenia albo utrudnić ustalenie, który kosmetyk odpowiada za ewentualną reakcję skóry.

Niacynamid w formule ScalpThera

Niacynamid jest jednym ze składników formuły ScalpThera. Serum zawiera również między innymi glicerynę, pantenol, kwas hialuronowy oraz ekstrakt z zielonej herbaty.

Każdy z tych składników należy traktować jako część gotowej kompozycji. Obecność niacynamidu nie oznacza, że produkt jest lekiem ani że został przeznaczony do leczenia wypadania włosów.

Najczęstsze pytania

Czy niacynamid można stosować codziennie?

Można, jeśli konkretny produkt został przeznaczony do codziennego stosowania i jest dobrze tolerowany. O częstotliwości decyduje instrukcja gotowego kosmetyku, a nie sama obecność niacynamidu.

Czy wyższe stężenie niacynamidu jest zawsze lepsze?

Nie. Wyższe stężenie nie gwarantuje lepszego działania ani lepszej tolerancji. Liczy się cała formuła i jej dopasowanie do miejsca aplikacji.

Czy niacynamid pomaga na przetłuszczającą się skórę głowy?

Badania dotyczące wpływu niacynamidu na sebum przeprowadzano przede wszystkim na skórze twarzy. Bez odpowiednich badań nie należy zakładać, że taki sam efekt wystąpi na skórze głowy.

Czy niacynamid zatrzymuje wypadanie włosów?

Nie ma podstaw, aby na podstawie samej obecności niacynamidu w kosmetyku obiecywać zahamowanie wypadania lub odrastanie włosów.

Czy niacynamid może podrażniać?

Niacynamid jest zwykle dobrze tolerowany, ale reakcja zależy od całej formuły oraz indywidualnej wrażliwości. W przypadku pieczenia, wysypki, obrzęku lub nasilonego świądu należy przerwać stosowanie.

Czy niacynamid i nikotynamid to to samo?

Tak. Są to dwie nazwy tej samej amidowej formy witaminy B3. W składzie INCI kosmetyku używana jest nazwa Niacinamide.

Niacynamid w pielęgnacji skóry głowy — podsumowanie

Niacynamid jest składnikiem wykorzystywanym w wielu kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji skóry. Badania dotyczące miejscowego stosowania wskazują na jego związek z wybranymi parametrami warstwy rogowej, suchej skóry i bariery naskórkowej.

Większość tych badań nie dotyczyła jednak bezpośrednio skóry głowy. Dlatego wnioski należy formułować ostrożnie i nie przypisywać kosmetykowi działania na porost włosów, leczenie łysienia czy regulację sebum wyłącznie na podstawie obecności niacynamidu.

Podstawy kompletnej pielęgnacji opisujemy również w poradniku: Jak prawidłowo dbać o skórę głowy?

Zobacz także: Serum do skóry głowy czy wcierka — czym się różnią?

Najważniejszy jest nie pojedynczy składnik, lecz kompletna, bezpieczna formuła stosowana regularnie i zgodnie z instrukcją.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani indywidualnej diagnozy dermatologicznej.